“Wereldwijze kinderen dankzij verlengde schooldag”

Die betrokken volwassenen heeft Irma Wijdeven binnen en buiten haar schoolteam gevonden. Vijf dagen in de week staan het team en de nieuwe vakleerkrachten klaar om alle leerlingen een zogeheten verlengde of rijke schooldag te bieden. Sinds september heeft De Wijde Wereld een rooster van 8.30 tot 15.00 uur. Vijf waardevolle lesuren extra per week. Irma vertelt enthousiast: “Leerlingen komen met nieuwe verhalen thuis. Er is meer tijd voor basisvaardigheden, maar ook voor lessen in drama, beeldende vorming en bijvoorbeeld hiphop.”

De extra uren in de klas zijn heel welkom voor de leerlingen van deze openbare basisschool in Liendert, een wijk met uitdagingen. Volgens de basisschooldirecteur hebben veel kinderen extra ondersteuning nodig in taal, gedrag en kennis van de wereld. Een derde van de leerlingen is nieuwkomer. “Gun als maatschappij juist deze kinderen extra lestijd, ook met elkaar in de klas. Welk verlangen daar bij mij achter zit? We kunnen deze kinderen op deze toch kwetsbare leeftijd veel kansen bieden. Persoonlijk word ik daar heel blij van”, zegt ze met een grote glimlach.

School maken

De rijke of verlengde schooldag is volgens de hoofdredacteur van dit blad ‘gewoon school maken’. Kan Irma zich in zijn omschrijving vinden? “Zeker, dat is wat wij doen. Ik zie het als gewoon goed onderwijs geven aan álle kinderen van onze school.” Met Rijkssubsidie voor een langere schoolweek kan Irma nu een veel bredere basis neerzetten. “Van de ene missie gaan we naar de volgende missie. Het begon met de NPO-middelen tijdens de coronajaren, waarmee we in onze Parelacademie tweeëneenhalf jaar lang workshops konden geven als taekwondo, creatief schrijven en koken. Maar daarmee bereikten we niet alle kinderen en groepen. Daarom sloten we ons aan bij het programma ‘School en Omgeving’ en konden we onderzoek doen naar een verlengde schooldag.”

Voor dat onderzoek stroopte Irma echt de mouwen op. Een verlengde school­dag moest niet haar ‘privéfeestje’ worden, maar genoeg draagvlak hebben onder het team en ouders. Daarom ging het onderzoek er gedegen aan toe: “Daarvoor hebben we een externe, neutrale partij ingehuurd. Om te kijken of we iedereen mee­krijgen en of een langere schooldag effect zou sorteren. Een heel school­jaar deden we daar, met gesprekken binnen school, klankbordavonden en literatuuronderzoek, onderzoek naar. Ook gingen we samen met de gemeente kijken op scholen in Uden en Rotterdam.”

Irma zag dat er best wat weerstand te overwinnen was. “We hadden niet meteen scherp tot hoe laat de schooldag zou zijn. Ouders dachten dat kinderen misschien tot half vijf naar school zouden gaan. Ook wilden ouders vooral meer tijd voor cognitieve vakken, zoals begrijpend lezen, Engels en digitale geletterdheid. Het hielp om dat in de communicatie voorop te zetten. Leerkrachten waren over het algemeen enthousiast, maar een deel vroeg zich af hoe ze het organisatorisch moesten inrichten, met een extra vakleerkracht. Toen we een conceptrooster voor twee dagen hadden, kregen ze er een beter beeld bij. Ze mogen maar vijf uur per dag voor de klas staan, worden een uur uitgeroosterd en zijn in die tijd niet verantwoordelijk voor de groep. Ook mochten ze hun voorkeur opgeven voor het moment van inroosteren van de vakleerkrachten en onderwijsassistenten.”

Meest kansrijk

Na een uitgebreid onderzoek lagen er drie scenario’s op tafel. “In mei kozen we voor het meest kansrijke scenario, dat ook op het meeste enthousiasme kon rekenen. In september zijn we gestart met de intentie om dit voor drie jaar te doen. En we blijven kwalitatief en kwantitatief onderzoek doen naar het effect van de verlengde schooldag.”

Wat biedt een verlengde schooldag de kinderen? Elke maandag, woensdag en vrijdag staat er ook een vakleerkracht ingeroosterd die lessen verzorgt. Zo is er afhankelijk van de leeftijd beeldende vorming, taal- en rekendans voor kleuters, muziek, drama, techniek en Engels. Ook geeft de Programmeerschool les op De Wijde Wereld en krijgt groep 7 en 8 ‘Toekomst Expeditie’, waarin leerlingen kennismaken met allerlei vakken en beroepen. Los van de school kunnen ze na schooltijd in hun wijk terecht bij activiteiten als KunstKids, een tienermeidengroep, zaalvoetbal en het spelatelier van de Amersfoortse Brede Combinatie.

Prille evaluatie

Tijdens het interview is De Wijde Wereld tweeëneenhalve maand onderweg. Welke voorzichtige evaluatie kan Irma al doen? “Deels zie ik blije, enthousiaste kinderen die lekkerder in hun vel zitten. Maar soms is er ook meer onrust, door het wisselen met vakleerkrachten. Kinderen van de Leerlingraad vertellen dat ze vooral de dramalessen leuk vinden. Ook ouders zijn overwegend positief; dat heb ik tijdens onze koffieochtenden met groene en rode kaarten uitgevraagd. Sommigen missen dat uur met hun kind na schooltijd.”

Ook voor het schoolteam heeft ze nog best een puzzel te leggen, vertelt de directeur. “De eerste weken was iedereen enthousiast, nu merken ze dat het ook best pittig en bewerkelijk is. Zo’n vijfentachtig procent van de kinderen gedijt goed, maar er zijn ook kinderen voor wie het onrustig is of die buiten hun comfortzone moeten gaan. Naar hun behoeften moeten we kijken en dat zie ik als een volgende stap in de professionalisering. Ook is het een complex rooster en best kwetsbaar bij uitval in het team. En nog niet alle vakleerkrachten kunnen al zelfstandig, zonder onderwijsondersteuning, voor onze klas staan.”

Nieuwe kabinetsplannen

De subsidie voor de langere schooldag geldt voor drie jaar. “Daar staat of valt het wel mee”, erkent de schooldirecteur. Maar Irma steekt haar tijd nu niet in de vraag of de financiering daarna doorloopt. Wel reikt ze desgevraagd uit naar het nieuwe kabinet: “Kom een keer kijken, zou ik zeggen. Kijken naar de uitdagingen in onze wijk en naar welke waardevolle dingen we doen. Dan laten we zien welke basis wij al preventief kunnen bieden. Daarmee kunnen onze leerlingen verantwoordelijke, vriendelijke en wereldwijze burgers in de maatschappij worden.”